මීට අවුරුදු 50කට විතර කලින්... අද වගේ නෙවෙයි, ලංකාව කියන නම ඇහුණත් ලෝකයේ බලවත් රටවල් පවා පොඩ්ඩක් ගැම්මෙන් බලපු කාලයක් තිබුණා. අන්න ඒ කාලේ තමයි මුහුදු හතම හොල්ලන්න අපේම කියලා නැව් රෑනක් අපිට හිටියේ.
⚓ ඒ 1971 අවුරුද්ද ලංකාවේ මුහුදු ඉතිහාසය අලුතින්ම ලියවුණු අවුරුද්ද සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිණියගේ මූලිකත්වයෙන් ලංකා නැව් සංස්ථාව (CSC) පිහිටුවද්දී, අපිටම කියලා එක නැවක්වත් තිබුණේ නැහැ.
අපේ රටට අයිති වුණු මුල්ම රැජින ලංකාවට ආවා. ඒ තමයි ලංකා රාණි එදා කොළඹ වරායට මේ නැව එද්දී මිනිස්සු වරාය වටේට පිරිලා බලන් හිටියේ තමන්ගේම කියලා නැවක් මුහුදේ පාවෙනවා දකින්න තියෙන ආසාවට.
🚢 එතනින් පටන් ගත්ත ගමන නතර වුණේ නැහැ එක නැව දෙක වුණා, දෙක තුන වුණා... බලන් ඉද්දී ලංකාව සතුව නැව් 17ක දැවැන්ත බලඇණියක් නිර්මාණය වුණා.. මේවා නිකම්ම නිකම් යකඩ ගොඩවල් නෙවෙයි, මේවා අපේ රටේ සල්ලි, අපේ රටේ ශක්තිය.
ඔබ අහලා තියෙනවද මේ නම්..?
ලංකා දේවි, ලංකා කල්යාණි, ලංකා රත්න, ලංකා සාගරිකා, ලංකා කාන්ති,
මේ නැව් දකුණු ආසියාවේ විතරක් නෙවෙයි, යුරෝපයේ වරායන්වල පවා නැංගුරම් ලාද්දී, ඒවයේ ගහලා තිබුණු සිංහ කොඩිය දිහා ලෝකයම බලාගෙන හිටියේ පුදුමයෙන්. ලංකාවේ තේ පෙට්ටිය, කුරුඳු මිටිය ලෝකය වටේට අරන් ගියේ සුද්දන්ගේ නැව්වල නෙවෙයි, අපේම නැව්වල..
🌟මේ විශාල නැවු බලඝනය නිසා ඒ කාලේ නැව් කුලිය විදියට පිටරටවලට ඇදිලා ගිය කෝටි ප්රකෝටි ගණනක විදේශ විනිමය ලංකාව ඇතුළෙම ඉතිරි වුණා.
මේ නැව්වල වැඩ කළේ අපේම ලාංකික තරුණයෝ. ලෝක මට්ටමේ නැව් ඉංජිනේරුවෝ, කැප්ටන්වරු බිහිවුණේ මේ සංස්ථාව හරහා.
ඒ කාලේ ලෝකයේ වඩාත්ම විශ්වාසවන්ත නැව් සේවාව විදියට සම්මාන පවා ලංකාවට ලැබුණා.
💔 මිත්රවරුනි අතීතය ලස්සනයි, ඒත් වර්තමානය..? පොඩි දුකක් එනවා නේද..? 80 දශකයෙන් පස්සේ ඇති වුණු විවෘත ආර්ථිකය, දේශපාලන තීන්දු තීරණ සහ නිසි නඩත්තුවක් නැතිකම නිසා මේ නැව් රෑන එකින් එක අපිට අහිමි වුණා. සමහර නැව් පරණ යකඩවලට විකුණුවා. සමහර ඒවා අත්හැරලා දැම්මා.
ඒක වුනේ මෙහෙමයි
1977න් පසුව ලංකාවට හඳුන්වා දුන් විවෘත ආර්ථිකයත් සමඟ රජයේ ආයතන නඩත්තු කිරීමට වඩා ඒවා පෞද්ගලික අංශයට පැවරීම හෝ විකුණා දැමීම කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු වුණා. ලංකා නැව් සංස්ථාව සතුව තිබූ නැව්, පෞද්ගලික සමාගම්වල නැව් සමඟ තරඟ කිරීමට අපොහොසත් වීම නිසා රජය තීරණය කළා ක්රමයෙන් මේ නැව් විකුණා දැමීමට.
70 දශකයේ අගභාගය වන විට ලෝකයේ නාවික ක්ෂේත්රය විශාල වෙනසකට ලක් වුණා. ඒ තමයි භාණ්ඩ ප්රවාහනය සඳහා කන්ටේනර් භාවිතය ආරම්භ වීම. ලංකා නැව් සංස්ථාව සතුව තිබූ නැව් බොහොමයක් සාමාන්ය භාණ්ඩ ප්රවාහනය කරන (Conventional/General Cargo) නැව්. මේවා කන්ටේනර් ප්රවාහනයට ගැලපෙන ලෙස නවීකරණය කිරීමට හෝ අලුත් නැව් මිලදී ගැනීමට අවශ්ය ආයෝජනයන් නියමිත වෙලාවට සිදු නොවීම නිසා ලෝක වෙළඳපොළේ අපේ නැව්වලට තිබුණු ඉල්ලුම නැති වී ගියා.
නැව් කියන්නේ නිරන්තරයෙන් අලුත්වැඩියා කළ යුතු සහ විශාල නඩත්තු පිරිවැයක් යන දේපළක්. 80 දශකය මැද වෙද්දී මේ නැව් බොහොමයක් පරණ වෙමින් තිබුණා. ඒවායේ අමතර කොටස් සපයා ගැනීම සහ ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුව නඩත්තු කිරීම සංස්ථාවට විශාල මූල්ය බරක් වුණා. ලාභ ලබනවාට වඩා නැව් නඩත්තු කිරීමට යන වියදම වැඩි වූ තැන, විසඳුම ලෙස තෝරා ගත්තේ ඒවා විකුණා දැමීමයි.
ඒ විතරක් නෙවෙයි
80 දශකයේ මෙරට ඇති වූ සිවිල් යුධ වාතාවරණය නිසා ලංකාවට එන සහ ලංකාවේ සිට යන නැව් සඳහා අය කරන රක්ෂණ ගාස්තු (Insurance Premiums) අධික ලෙස ඉහළ ගියා. මෙය රජයේ නැව් සංස්ථාවට තනිවම දරා ගැනීමට අපහසු මූල්ය අර්බුදයක් නිර්මාණය කළා.
ඕනෑම රජයේ ආයතනයකට බලපාන පොදු සාධකයක් වන දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම් සහ අකාර්යක්ෂම පාලනය මෙතැනදීත් බලපෑවා. සුදුසුකම් ඇති නිලධාරීන් වෙනුවට දේශපාලන පත්වීම් ලැබූ අය ආයතනය මෙහෙයවීම නිසා දිගුකාලීන සැලසුම් සකස් වුණේ නැහැ.
මේ හේතු නිසා 90 දශකය වෙද්දී ලංකා නැව් සංස්ථාව සතු නැව් එකින් එක විකුණා දැමීමට සිදු වුණා. සමහර නැව් පරණ යකඩ වලට (Scrap) විකුණූ අතර, සමහර ඒවා විදේශීය සමාගම්වලට විකුණා දැමුණා.
අවසානයේදී 2015 වසරේදී පමණ "මහවැලි" සහ "සමූද්රි" නමින් නව නෞකා දෙකක් නැවත මිලදී ගත්තත්, අපිට තිබුණු ඒ පැරණි නැව් 17ක ප්රෞඪ ඉතිහාසය අද වෙද්දී මතකයක් පමණක් බවට පත්වෙලා තිබෙනවා.
අද වෙද්දී අපේ රටේ තියෙන්නේ අතේ ඇඟිලි ගාණටත් වඩා අඩු ප්රමාණයක්. හැබැයි ඒ ඉතිහාසය අපිට කියන්නේ එක දෙයයි... "අපිට පුළුවන්කම තිබුණා, අපිට ඒ හයිය තිබුණා.. හැබැයි අපේ පාලකයන්ගේ වැරදි, අධුරදර්ශී ක්රියා, දේශපාලන බලපෑම් මත පත්වුණ අයගේ වැරදි නිසා අපිට මේ සම්පත නැතිව ගියා..
📢 අපි මේ කතාව ඉදිරිපත් කරන්න හේතුවක් තියෙනවා මොකද මේ කතාව අද කාලේ තරුණ පරම්පරාව දැනගන්නම ඕනේ. අපි කියන්නේ හිඟාකන ජාතියක් නෙවෙයි, අපි කියන්නේ මුහුද රජ කරපු ජාතියක්. ආයෙත් දවසක ඒ අභිමානය වරායට එනකල් අපි හීන දකිමු...⛴️
